BOLOKA KA MO O KA KGONAGO – BOKAMOSO BJA GAGO BO ITSHAMILE GODIMO GA GO BOLOKA.

Tšhelete ya gago ye o e šometšego ka bothata e fela pele kgwedi e fela – gomme go boloka tšhelete go bonala o ka re ke ntshetshere ya taba? Go ena le gore o ingwaye hlogo go kaone o boloke ga nnyane ga nnyane go fihla seo o se bolokilego ele tšhelete ya go bonala. A re boleleng therešo, go ba le tšhelete e ntšhi go fetola mophelelo wa motho, gomme seo sa dira gore le dinyakwa tša bophelo di golele godimo.
Go boloka ga go re gore o lete mohla o gola matsebetsebe a tshelete, aowa-owaowa. Go boloka ke go thoma mokgwa o moswa wa go bea tšhelete ka thoko, le ge e ka ba e nnyane. Seo se tla go thuša go ba le bokamoso bjo bo bolokegilego.
Mo kgweding ya go boloka tšhelete, mokgahlo wa Afrika Borwa wa go boloka le go beeletša, Association for Saving and Investment South Africa – ASISA – o hlohla batho gore ba boloke gore bokamoso bja bona ebe bjo bo bolokegilego.

Go bolokela bokamoso

Motho o swanetše go boloka tšhelete a lebeletse mabaka a mabedi:
Lebaka la mathomo – bophelo bo nale mathadinthako, go bo tsebe ke motho. Go boloka tšhelete e nnyane ka thoko go tla go thuša mabakeng a bolwetši ao o se go wa letela, goba go lokiša seo se ka robegago ese ka maikemišetšo, goba go lefela bana sekolong ntle le go letela sekoloto se golela godimo.
Lebaka la bobedi – go boloka tšhelete o bolokela mohla o tsefetše. Ge o ka boloka tšhelete o e bolokela mohla o tšofetše, se se tla go thuša gore o ikemele go feta gore o bote batho ba bangwe. Sepedi se re “Tlogatloga e tloga kgale, modiši wa di kgomo o tšwa natšo šakeng”. Go boloka R20 goba R50 kgwedi ka kgwedi go ka bonala ele taba e nnyane lehono, eupsa ge o ka se lese o tlo iteboga ka moso. Ge o ka tlogela tšhelete eo o e bolokago lebaka le le telele, o tlo iteboga ka moso. Kgweding ye ya go boloka, itlhohle, ka go boloka tšhelete ele ge itiya ka ntahle dinonwane tša go hloka bonnete mabapi le go boloka tšhelete tša go swana le tše di latelago:

1. Thoma go boloka ge o kgola matsebetsebe.

Thoma go boloka ge o na le bonyane, e sego ge o egola ka kefa. Go thoma ka go boloka ga nnyane ga nnyane go go fa mokgwa wa go boloka. Kwana le banka ya gago gore ba goge bonnyane go tšwa mogolong wa gago wa kgwedi gomme e išiwe ka moo o nyakago gore e bolokwe ka gona. Tšhelete yeo ga e bewe ka mowe e noletletšwego, fao o ka se kgonego go e fihlelela bonolo.

Keletšo mabapi le go boloka: kgethe tše dingwe tša dilo tšeo o tlwaetšego go direka gomm o di lese gomme tšhelete ya gona o e boloke, mohlala e ka ba go lesa go nwa senwamaphodi seo o se ratago ka nako ya matena goba goja ka ntle ka malabohlano.

2. Nonwane ya bobedi mabapi le go boloka.

Bontšhi bja batho ba nagana gore go boloka ke ge motho a boloka tšhelete e ntšhi, kganthe go boloka go nyaka motho le ge a boloka tšhelete e nnyane.
Ge o thomile go boloka, le ge ele tšhelete e nnyane, o tlala ka boitshepho gomme seo se dira gore o tswele pele o boloka. Ge letseno le lengwe le go fihlelela, go swana le tšhelete ya mogodišano goba go fiwa ponase mafelelong a ngwana, o ka e boloka. Keletšo ke gore o se nyatše maatla a go boloka kgwedi ka kgwedi, le ge e ka ba tšhelete e nnyane. Ka morago ga nako e telele o tlo lemoga bohlokwa bja seo o se dirilego.

Keletšo mabapi le go boloka: Ge o boloka ka maikemišetšo a go fihlelela se sengwe, o kgona go boloka kgafetša kgafetša. Motho o hlohleletšega ge a tseba gore o bolokela eng.

3. Maka a boraro mabapi le go boloka : Go iša seatla ka polokelong ya botšofadi ga gona phošo.

Ga eba o nale polokelo ya botšofadi gona tseba gore o thomile o a boloka, gomme seo ke taba ya maleba. Keletšo ke gore o se iše seatla ka polokelong ya gago ya botšofadi, o ka tla wa itshola ka moso ge o tšofetše. O gopole gore ge o iša seatla ka polokelong ya botšofadi, panka e go sega tsebe ga nnyane, gomme mafelelong o ka ikhwetša o se wa šala ka selo.

Keletšo mabapi le go boloka: Eba le polokelo ya tšhoganyetšo, le ge o ka boloka ga nnyane go kaone, go ena le gore o ise seatla ka polokelong ya botšofadi, gomme šomiša polokelo ya tšhoganyetšo. Se se tla dira gore polokelo ya gago ya botšofala e gole, gape o tlabe o efogile gore o segwe tsebe ka mokgwa wa motšhelo.

Boloka ka mo o ka kgonago

Ga o gapeletšege go boloka ka bothakga, awoawa, go nyakego go boloka ga nnyane ebile ge o kgona ka ge kgwedi tše dingwe go ka no ba boima go boloka sengwenyana. Se bohlokwa ke go bea tsokonyana ka polokelong, le ge ele se se nnyane. Go boloka kgafetšakgafetša le ga ele bonnyane go go fa tšhireletšo le khutšo moyeng.

Mo kgweding ya go boloka sa lebelele gore o boloka bokae, lebelela gore o thomile ka ge seswana se re “Tlogatloga e tloga kgale,modiši wa dikgomo o tšwa natšo šakeng.

Boloka ka mo kgwa wo o ka kgonango, ga ele bokamoso bja gago bo ka diatleng tša gago.